De geschiedenis van coliving: 200 jaar gedeeld wonen

Coliving is de moderne merknaam voor iets veel ouders dan het woord zelf. Mensen delen al sinds de negentiende eeuw hun woning om economische en gemeenschappelijke redenen, lang voor uitbaters het idee tot een verhuurproduct verpakten. Deze geschiedenis traceert die lijn — van pensions en communale appartementen tot de durfkapitaal-gedreven merken die gedeeld wonen zijn huidige naam gaven.

Wat is de geschiedenis van coliving?

De geschiedenis van coliving beslaat twee eeuwen, van 19e-eeuwse pensions en experimenten met communale huisvesting tot durfkapitaal-gedreven coliving-merken die na 2015 werden gelanceerd. Elk tijdperk voegde een kenmerk toe dat de coliving van vandaag vanzelfsprekend vindt.

De belangrijkste mijlpalen in de geschiedenis van coliving staan opgesomd in de onderstaande tijdlijn.

De tijdlijn van boven naar onder lezen toont één rode draad: gedeeld wonen dat voor de economie van elk tijdperk opnieuw wordt uitgevonden en na 2015 als coliving wordt geherdoopt.

Hoe hebben 19e-eeuwse pensions het gedeelde wonen gevormd?

Een pension bood een gemeubelde kamer, maaltijden en gedeelde gemeenschappelijke ruimtes onder één dak, uitgebaat door een huisbaas of huisbazin die de regels bepaalde. Het was de dominante vorm van stedelijke logies voor appartementen de norm werden.

De schaal was aanzienlijk: in negentiende-eeuwse Amerikaanse steden nam een groot deel van de stadsbewoners ofwel kost en inwoning ofwel logés in huis, volgens historici van de stedelijke huisvesting. Die formule — een privékamer plus diensten voor één betaling — is de rechtstreekse voorloper van de all-in huur die een moderne coliving vandaag aanrekent. Het pension legde de kerndeal vast; latere tijdperken verfijnden ze enkel. Je ziet hoe de term zich naar zijn huidige betekenis heeft gevormd in deze uitleg over de betekenis van coliving, die het concept definieert dat het pension voorafspiegelde.

Wat was de Sovjet-kommunalka?

De kommunalka was een door de staat toegewezen communaal appartement waarin twee tot zeven gezinnen één keuken en badkamer deelden terwijl elk gezin één kamer bewoonde. Het was een woonvorm uit noodzaak, niet uit keuze.

Ze ontstond in 1917, toen Lenins woonbeleid grote appartementen in steden zoals Moskou herverdeelde om een ernstig woningtekort in de hele Sovjet-Unie te verlichten. De kommunalka deelde de fysieke opzet van coliving — privékamers rond communale voorzieningen — maar keerde de logica ervan om: bewoners werden er door de staat aan toegewezen, terwijl colivers er vrij voor kiezen. Dwang versus keuze is de scheidslijn tussen de twee.

Hoe verhouden kibboetsen zich tot coliving?

Een kibboets is een collectieve gemeenschap gebouwd op gedeeld eigendom en gedeelde arbeid, waarvan de eerste, Degania, in 1909 werd gesticht. Kibboetsen organiseerden niet enkel huisvesting maar ook werk, maaltijden en kinderopvang rond het collectief.

Hun communale kenmerken weerklinken in coliving: gemeenschappelijke maaltijden, gedeelde kinderopvang en uitgebreide gemeenschappelijke ruimtes stonden centraal in het kibboetsleven. Het verschil is er een van doel. Een kibboets was gebouwd rond ideologie en landbouwproductie, terwijl coliving gebouwd is rond levensstijl en een gehuurde kamer. Kibboetsen tonen hoever communaal leven kan gaan; coliving leent de gezelligheid zonder de gedeelde economie.

Hoe hebben de communes van de jaren 1960 het gedeelde wonen beïnvloed?

De tegenculturele communes van de Verenigde Staten in de jaren 1960 beoefenden gedeeld eigendom en ideologisch communaal leven, en verwierpen privé-eigendom ten gunste van het collectief. De meeste waren van korte duur, maar hun invloed overleefde hen.

De duurzamere erfgenaam was de Deense cohousing, waarvan de eerste bewust ontworpen gemeenschap, Sættedammen, in 1972 in Denemarken vorm kreeg. Cohousing koppelde privéwoningen aan gedeelde voorzieningen en zelfbestuur. Dit is waar coliving en cohousing uiteenlopen: cohousing is bewonergestuurd en permanent, coliving is uitbatergestuurd en flexibel — een onderscheid dat de gids over het verschil tussen coliving en cohousing volledig uitdiept.

Hoe zijn hacker houses de moderne coliving gestart?

Hacker houses in de San Francisco Bay Area, ruwweg 2010 tot 2013, brachten tech-werknemers onder één dak naast de coworkingboom, en dit is waar het woord "coliving" zijn huidige betekenis kreeg. Huizen zoals HackerHome en Rainbow Mansion huisvestten ingenieurs die goedkope huur, snel netwerken en een flexibele intrek wilden.

Drie kenmerken gingen rechtstreeks over in de merken van vandaag: professioneel netwerken als verkoopargument, een flexibel huurcontract per kamer, en een volledig gemeubelde intrek. Silicon Valley herkaderde gedeeld wonen als een carrièretroef in plaats van een compromis, en dat kader bepaalde de golf van uitbaters die volgde.

Hoe hebben WeLive, Common en The Collective coliving opgeschaald?

Common, WeLive en The Collective maakten van coliving een business tussen 2015 en 2016, in plaats van een huis. Common lanceerde in 2015 in New York, WeLive volgde als de residentiële tak van WeWork in 2016, en The Collective opende Old Oak in Londen in 2016 met 546 kamers — het grootste coliving-gebouw van zijn tijd.

Durfkapitaal en branding dreven de opschaling, en vermarktten coliving als een levensstijlproduct met een lidmaatschapsgevoel. Hun latere paden verschilden: The Collective ging in 2020 in vereffening, en Common werd in 2023 overgenomen door Habyt. De merken bewezen dat het model kon opschalen, ook waar de individuele bedrijven het niet overleefden.

Wanneer kende coliving een boom in Europa?

Coliving kende een boom in Europa van omstreeks 2015 tot 2016, toen uitbaters het Amerikaanse model aanpasten aan dure, mobiele Europese steden. Cohabs lanceerde in 2016 in Brussel, gevolgd door Habyt in Berlijn, Colonies in Parijs en Urban Campus in Madrid in de daaropvolgende jaren.

Brussel werd om een specifieke reden een vroeg bolwerk: constante internationale vraag rond de EU-instellingen en de Europese Wijk zorgde voor een gestage stroom huurders die flexibele, gemeubelde huisvesting nodig hadden. Die vraag is waarom de stad een dichte coliving-markt ondersteunt, behandeld in dit overzicht van coliving in Brussel en de wijken die ze verankeren.

Hoe is coliving veranderd sinds Covid-19?

Coliving veranderde op drie manieren na 2020: thuiswerk verschoof de vraag naar flexibiliteit, gemeenschap won aan waarde als antwoord op isolement, en institutioneel kapitaal deed zijn intrede in de sector. De pandemie testte het model en versnelde het daarna.

De investeerdersappetijt volgt de verschuiving. Europese rapporten over de living-sector van firma's zoals JLL en Savills tekenden vanaf 2021 stijgende gerichte investeringen in coliving op, toen kapitaal het als een operationele activaklasse behandelde in plaats van een experiment. Het resultaat is een breder spectrum aan modellen — stedelijk, landelijk, zakelijk en hybride — een diversificatie die de gids over soorten coliving-ruimtes over zeven onderscheiden formaten uiteenzet.

Hoe verschilt moderne coliving van haar historische vormen?

Moderne coliving verschilt van haar historische vormen vooral doordat ze uitbatergestuurd, flexibel en optioneel is, maar ze erft van elk ervan een kenmerk. De afstamming staat hieronder uiteengezet.

Elk bepalend kenmerk van een coliving bestond al; de innovatie was ze te combineren tot één flexibel, all-in product met een manager erachter.

Is coliving een nieuw concept?

Neen, coliving is geen nieuw concept — het merk-gedreven, all-in model is nieuw, maar gedeeld wonen zelf is minstens twee eeuwen oud. Wat na 2015 veranderde, is de verpakking: een professionele uitbater, een flexibel contract en actief gemeenschapsbeheer gewikkeld rond dezelfde gedeelde woning die pensions en communale appartementen generaties geleden al boden.